بررسی اصول دادرسی منصفانه درمحاکم کیفری با توجه به قانون آیین‌دادرسی‌کیفری 1392

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان

1 دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، رئیس دادگاه تجدیدنظر تهران شعبه 63

2 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد خوراسگان

10.30497/leg.2020.2809

چکیده

در جمهوری اسلامی ایران، پس از قانون‌گذاری‌های متعدد در مورد آیین‌دادرسی‌کیفری، سرانجام در سال 1392 قانون آیین‌دادرسی‌کیفری به تصویب رسید این مقرره، توجه زیادی به جزئیات رسیدگی دارد و علیرغم بیان این جزئیات بعضی اصول در رسیدگی مغفول مانده و در بعضی موارد توجهی به زیرساخت‌های موردنیاز نشده‌است. به همین خاطر کارایی و کارآمدی قانون، به منصه ظهور نمی‌رسد. اصول دادرسی منصفانه، اصولی از قبیل تضمینات عمومی که شامل حق دادخواهی، استقلال و بی‌طرفی مرجع رسیدگی، برابری امکانات دفاع، برخورداری از تسهیلات و مهلت کافی دفاع، حق رسیدگی حضوری، حق تجدیدنظرخواهی، حق رسیدگی علنی، حق رسیدگی در مهلت معقول و اصل تقابل یا تناظر، اصل قانونی بودن جرم و مجازات، اصل برائت، حق اطلاع یافتن از اتهامات با ذکر دلایل آن، حق سکوت در تحقیقات و دادرسی، منع شکنجه و دیگر اذیت و آزار در هنگام تحقیقات و رسیدگی، حق مواجهه و طرح سؤال از شهود طرف مقابل و... است.  درنهایت باید بیان داشت، این قانون توجه و تمرکز زیادی نسبت به قوانین سابق به اصول دادرسی منصفانه داشته است.

کلیدواژه‌ها

1-   آشوری، دکتر محمد،(1383) حقوق بشر و مفاهیم مساوات، انصاف و عدالت، نشر گرایش
2-   آشوری، محمد،(1395) آیین‌دادرسی‌کیفری- تهران- سمت،مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی،جلد اول
3-   اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب1948
4-   السان، مصطفی،(1387)، «دادرسی منصفانه برای کودکان» ، مجله حقوق بشر، بهار و تابستان 1387 شماره 1
5-   امیدی، جلیل؛ نیکویی، سمیه، (1387)«تعریف و مبانی علنی بودن دادرسی کیفری» پژوهش‌های حقوق تطبیقی، شماره 58
6-   بهادری جهرمی علی ، حسینی سیده لطیفه،(1393) اصول دادرسی عادلانه در پرتو اندیشه اسلامی و نظام حقوق داخلی»، دو فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال سوم شماره هفت
7-   پیمان حقوق کودک 1989
8-   جمعی از نویسندگان، دادرسی منصفانه ازنظر تا عمل، (1395) تهران: خرسندی چاپ اول
9-   سید فاطمی، دکتر سید محمد،(1382) «مفاهیم کلیدی حقوق بشر در جهان معاصر»، مجله تحقیقات حقوقی شماره 34
10- سید فاطمی، دکتر سید محمد،(1390) حقوق بشر در جهان معاصر، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش جلد اول
11- ظریفی، غلامرضا،(1397)،«بررسی آیین‌دادرسی‌کیفری در تحقق دادرسی منصفانه»فصلنامه مطالعات حقوقی شماره20
12- عباسی، بیژن(1390) حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین، تهران:نشر دادگستر
13- فضائلی مصطفی،(1388) دادرسی عادلانه(محاکمات کیفری بین‌المللی) تهران: شهر دانش، چاپ سوم
14- قانون اساسی 1368
15- قانون آیین‌دادرسی‌کیفری مصوب 1392
16- قانون تعیین موارد تجدیدنظر احکام دادگاه‌ها و نحوه رسیدگی آن‌ها مصوب14/7/1367
17- قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
18- الکتانی،السید محمد‌ عبد الحی؛نظام الحکومه النبویه التراتیب الاداریه؛بیروت: شرکة دارالکتاب العربی،چاپ اول
19- کنوانسیون اروپایی حقوق بشر1955
20- کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر 1969
21- گلدوست جویباری،رجب،(1394)آیین‌دادرسی‌کیفری منطبق با ق.آ.د.ک مصوب 01/12/1392 تهران:جنگل، جاودانه،چاپ پنجم
22- مجموعه مقالات دکتر محمد آشوری تحت عنوان عدالت کیفری انتشارات گنج دانش 1376
23- مرعشی، حمید، صندوق کودکان سازمان ملل متحد(یونیسف)(1378)، مجموعه سخنرانی‌های ارائه‌شده در کارگاه آموزشی دادرسی ویژه نوجوانان، ، تهران، چاپ اول، 1378
24- منشور آفریقایی حقوق بشر و خلق‌ها
25- منصورآبادی، عباس، 1384 «حق تجدیدنظر در فرآیند دادرسی عادلانه»، مجله حقوق خصوصی، بهار و تابستان  شماره 8
26- مهدی پور، اعظم؛تقیبی، سید محمدرضا،( 1395)،«حق برخورداری متهم از وکیل مدافع در دادرسی مراجع کیفری، مظهری از حقوق شهروندی»، فصلنامه اخلاق زیستی شماره21
27- میثاق بین‌المللی مدنی و سیاسی1966
28- وایت رابرت داگلاس و فینوهانس؛(1389) درآمدی بر جرم و جرم شناسی ترجمه میر روح‌الله صدیق بطحایی اصل، تهران:موسسه انتشارات دادگستر چاپ سوم
 
منابع انگلیسی
1-   African Charter on Human and Peoples' Rights 1986  برگرفته  از سایت http://www.achpr.org/instruments/achpr/
2-   American Convention on Human Rights 1969 برگرفته از سایت https://www.cidh.oas.org/basicos/english/basic3.american%20convention.htm
3-   European Convention on Human Rights, 1955 برگرفته از سایت   https://www.echr.coe.int/Documents/CP_Italy_ENG.pdf
4-   International Covenant on Civil and Political rights 1966 برگرفته از سایت  https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx
5-   The Universal Declaration of Human Rights 1948 برگرفته از سایت  http://www.un.org/en/universal-declaration-human-rights/