اقسام رجوع از وصیت در فقه امامیه و حقوق ایران

نوع مقاله: مقاله تخصصی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه علوم تهران

2 کارشناس ارشد حقوق خصوصی

چکیده

ماده 838 قانون مدنی بیان می‌دارد که موصی می‌تواند از وصیت خویش رجوع نماید. رجوع از وصیت امکانی است که توسط قانونگذار برای موصی در نظر گرفته‌شده تا هر موقع بخواهد از وصیت خویش رجوع کند. قانونگذار این موضوع را به‌صورت اجمال بیان نموده و نسبت به ماهیت و آثار و احکام آن سکوت کرده است.  رجوع از وصیت ممکن است به‌صورت صریح و یا ضمنی باشد. در رجوع ضمنی، با هر عمل و یا تصرفی که دلالت بر بازگشت موصی از وصیت نماید، وصیت بی اثر می شود. فقها و حقوقدانان در رابطه با برخی از فروض رجوع ضمنی اختلاف کرده اند. نکته دیگری که در زمینه رجوع از وصیت مورد اختلاف قرارگرفته، حق یا حکم بودن رجوع از وصیت می باشد. درصورتی‌که رجوع از وصیت را در زمره ی احکام بدانیم، موصی نمی تواند آن را اسقاط نماید و درهرحال این امکان برای وی فراهم است که از وصیت خویش رجوع نماید. درحالی‌که اگر رجوع از وصیت را حق بدانیم؛ این امکان برای موصی فراهم است که حق رجوع خود را اسقاط نماید؛ لذا در فرض مذکور امکان رجوع از وصیت برای وی فراهم نخواهد بود. در فرض حکم بودن رجوع از وصیت، اسقاط رجوع در ضمن عقد لازم نیز بی اثر است. به نظر می رسد ماهیت رجوع از وصیت همان انفساخ از وصیت است؛ همچنین با توجه به فلسفه ی تشریع نهاد وصیت باید رجوع از وصیت، از مقوله حکم باشد که آخرین اراده ی موصی درهرحال حاکم بر وصیت باشد؛ لذا همچنان این امکان برای موصی وجود دارد که از وصیت خویش رجوع نماید.

کلیدواژه‌ها


  1. امامی، سید حسن (1391)، حقوق مدنی، جلد 3. تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه.
  2. انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی (1388)؛ دانشنامه حقوق خصوصی، جلد2، تهران: انتشارات جنگل.
  3. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1378)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
  4. عمید، موسی (1342)، هبه و وصیت در حقوق مدنی ایران، تدوین توسط عباس فربد. تهران: علمی.
  5. کاتوزیان، ناصر (1369)، وصیّت در حقوق مدنی ایران، تهران: کانون وکلای دادگستری مرکز.
  6. محقق داماد، سید مصطفی (1387)، بررسی فقهی و حقوقی وصیت، تهران: علوم اسلامی.
  7. محقق کرکی (1272)، جامع المقاصد. جلد 1. تهران: چاپ تهران.
  8. معین، محمد (1371)، فرهنگ معین، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  9. یار ارشدی، علی (1387)، شرح حقوق مدنی ایران، وصیت در حقوق ایران و مذاهب اسلامی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.